دانستنیهای حقوق

Details

دارنده چک می ‌تواند با ارائه گواهینامه عدم پرداخت، از دادگاه صالح صدور اجرائیه نسبت به کسری مبلغ چک و حق الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی را درخواست نماید. دادگاه مکلف است در صورت وجود شرایط زیر حسب مورد علیه صاحب حساب، صادر کننده یا هر دو اجرائیه صادر نماید. الف- در متن چک، وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی نشده باشد. ب- در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است. ج- گواهینامه عدم پرداخت به دلیل دستور عدم پرداخت طبق ماده (۱۶) این قانون و تبصره‌ های آن صادر نشده باشد. صادر کننده مکلف است ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ اجرائیه، بدهی خود را بپردازد، یا با موافقت دارنده چک ترتیبی برای پرداخت آن بدهد یا مالی معرفی کند که اجرای حکم را میسر کند؛ در غیر این ‌صورت حسب درخواست دارنده، اجرای احکام دادگستری، اجرائیه را طبق «قانون نحوه محکومیت ‌های مالی مصوب ۹۴/۰۳/۲۳» به مورد اجراء گذاشته و نسبت به استیفای مبلغ چک اقدام می ‌نماید. اگر صادر کننده یا قائم مقام قانونی او دعاوی مانند مشروط یا بابت تضمین بودن چک یا تحصیل چک از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا دیگر جرائم در مراجع قضائی اقامه کند، اقامه دعوی مانع از جریان عملیات اجرائی نخواهد شد، مگر در مواردی که مرجع قضائی ظن قوی پیدا کند یا از اجرای سند مذکور ضرر جبران ناپذیر وارد گردد که در این صورت با أخذ تأمین مناسب، قرار توقف عملیات اجرایی صادر می نماید. در صورتی که دلیل ارائه شده مستند به سند رسمی باشد یا اینکه صادر کننده یا قائم مقام قانونی مدعی مفقود شدن چک بوده و مرجع قضائی دلایل ارائه شده را قابل قبول بداند، توقف عملیات اجرائی بدون أخذ تأمین، صادر خواهد شد. به دعاوی مذکور خارج از نوبت رسیدگی خواهد شد

مزایای صدور اجرائیه قانون صدور چک در این ماده قانون مزیت جدیدی برای چک در نظر گرفته است و آن این است که دارنده چک می تواند برای وصول وجه چک به جای طرح دعوی، درخواست صدور اجرائیه نماید. درخواست صدور اجرائیه بدین نحو است که: (م ۲۳ ق.ص.چ) دارنده چک با رجوع به دادگاه صالح درخواست می کند که دادگاه برای وصول وجه چک و حق الوکاله وکیل، بدون نیاز به رسیدگی قضائی و بدون نیاز به صدور حکم، اجرائیه صادر کند و وجه چک را وصول کند. بنابر رای وحدت رویه شماره ۶۸۸، دادگاه صالح برای صدور اجرائیه، همان دادگاه صالح برای اصل دعوی است؛ یعنی دادگاه محل اقامت صادر کننده چک یا دادگاه محل وقوع شعبة محال عليه دادگاه محل صدور چک (بر خلاف اجرائیه ثبتی که صرفاً در صلاحیت اداره ثبت محل وقوع شعبة محال عليه است.) اجرائیه نسبت به کسری مبلغ چک و حق الوکاله وکیل (معادل حق الوكالة مرحله اجرا) صادر می شود. (برخلاف اجرائیه ثبتی که فقط برای وصول کسری مبلغ چک صادر می شود.) اجراییه چک شامل خسارت تاخیر تادیه می شود یا خیر؟ از طریق اجرائیه قضائی نمی توان خسارت تأخیر تادیه را وصول کرده بلکه برای وصول تأخیر تأدیه می توان بعداً دعوایی جداگانه طرح کرد. (مانند اجرائية تبتی) این نوع از اجرائیه فقط عليه صاحب حساب صادر می شود، نه ضامن او و نه ظهرنویس. (مانند اجرائیۀ ثبتی) در مواردی که چک به نمایندگی صادر شده است، اجرائیه عليه صاحب حساب یا صادر کنند به نحو تضامن علیه هر دو قابل صدور است. (مانند اجرائیه ثبتی)

شرایط صدور اجراییه چک از طریق دادگستری دارنده چک برای اینکه بتواند تقاضای صدور اجراییه چک از دادگاه نماید چکی که در دست دارد باید دارای شرایطی باشد: برای پرداخت مبلغ چک شرطی در متن چک تصریح نشده باشد. در متن چک تصریح نشده باشد که چک جهت تضمین است. صادرکننده چک نسبت به چک صادره به بانک دستورعدم پرداخت نداده باشد. (برخلاف اجرائیه ثبتی که در این حالت نیز اجرائیه قابل صدور است.) صدور اجراییه چک از طریق دادگاه جلب هم دارد: صادر کننده چک باید ظرف ۱۰ روز از ابلاغ اجرائیه بپردازد یا موافقت دارنده را جلب کند یا مالی معرفی کند که اجرای حکم را میسر کند. در غیر این صورت قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی نسبت به او قابل اجرا است؛ یعنی می تواند درخواست توقیف اموال او، جلب او و ممنوع الخروجی او را داشته باشد. (در اجرائیه ثبتی، امکان ممنوع الخروجی و توقیف اموال وجود دارد؛ اما امکان جلب وجود ندارد.)

توقف عملیات اجرایی اگر صادر کننده، چک را بابت تضمین یا امانت بداند یا امضای خود را در چک جعلی بداند یا ادعای پرداخت وجه چک و عدم مدیونیت داشته باشد، می تواند برای ابطال اجرائیه، اقامه دعوی نماید. این اقامه دعوای صادر کننده مانع جریان اجرا نیست، مگر آنکه مرجع قضائی ظن قوی پیدا کند یا از اجرای سند ضرر جبران ناپذیری وارد شود، که در این صورت با اخذ تأمین مناسب، قرار توقف عملیات اجرایی صادر می شود. به این دعاوی خارج از نوبت رسیدگی می شود. در دو حالت، بدون اخذ تأمین، قرار توقف عملیات اجرایی صادر می شود : ادعای صادر کننده چک برای ابطال اجرائیه، مستند به سند رسمی باشد. صادر کننده چک مدعی مفقود شدن چک باشد و مرجع قضائی دلایل او را قابل قبول بداند.

نکته کاربردی برای وکیل چک در خصوص مرجع صالح برای صدوراجراییه چک بلامحل: صدور اجرائیه قضایی نسبت به چک هایی که مبلغ آنها تا بیست میلیون تومان است، در صلاحیت دادگاه است و از صلاحیت شورای حل اختلاف خارج است؛ چون از یک سو در ماده ۲۳ ق.ص.چ برای صدور اجرائیه از عبارت دادگاه استفاده کرده است و از سوی دیگر صلاحیت شورای حل اختلاف استثنائی است و باید در موضع نص تفسیر شود و از سوی دیگر، در قانون شوراهای حل اختلاف صدور اجرائية فوری قضائی در موارد صلاحیت شورای حل اختلاف درج نشده است.

پست های مرتبط