دانستنیهای حقوق

Details

نفقه زن بر اساس قانون مدنی ، در عقد دائم مرد مکلف است که به همسر خود نفقه بپردازد . در قانون ، دو دسته ضمانت اجرای حقوقی عدم پرداخت نفقه و مجازات ترک انفاق پیش بینی شده است . اما در قانون شرط مهمی هم برای پرداخت نفقه به زن در نظر گرفته شده است و آن عبارت است از تمکین زن در مقابل شوهر . اگر زن بدون دلیل موجهی از تمکین در برابر شوهر خودداری کند ، عنوان ناشزه خواهد داشت و نفقه ای به وی تعلق نخواهد گفت . البته در برخی از شرایط هم زن مجاز است که در برابر شوهر خود از تمکین خودداری کند ، ولی همچنان حق نفقه داشته باشد ؛ مثل موردی که زن از حق حبس خود در عقد نکاح استفاده می کند و یا زمانی که شرط تعیین محل سکونت نموده است که این موارد را ضمن مقاله ای جداگانه به تفصیل توضیح داده ایم. میزان نفقه زن در ماده 1107 قانون مدنی نفقه زن شامل همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن ، البسه ، نان ، اثاث منزل و هزینه های بهداشتی و درمانی و خادم در صورت احتیاج یا عادت دانسته شده است . همانگونه که از این ماده مشخص است ، قانونگذار تنها به ذکر مصادیقی از نفقه زن که مهم ترین موارد پرداخت نفقه به زن شناخته می شود ، اکتفا کرده است . با این وجود ، این مصادیق انحصاری نیستند ؛ بلکه میزان نفقه زن بر اساس نیازهای متعارف و متناسب با وی خواهد بود که در حال حاضر ممکن است میزان نفقه زن را تحت تاثیر قرار دهند ؛ اما در این ماده نامی از آن برده نشده است ؛ مثل هزینه های تحصیلی و مواردی از این قبیل .

محاسبه نفقه زن زمانی که زن در دادگاه یا شورای حل اختلاف اقامه دعوای مطالبه نفقه می کند ، در واقع می خواهد که نفقه اش به وی پرداخته شود . حالا سوال مهمی که ممکن است مطرح شود این است که مبلغ نفقه زن چقدر است ؟ پاسخ به این سوال نیازمند ارائه توضیح در مورد محاسبه میزان نفقه زن است . برخی مواقع زن و مرد با هم به توافق می رسند مبنی بر اینکه مبلغ نفقه زن چقدر باشد . در این حالت ، دیگر دادگاه وارد موضوع محاسبه میزان نفقه زن نمی شود . اما اگر زن و مرد بر سر میزان نفقه زن به تفاهم نرسیده باشند ، دادگاه باید میزان نفقه زن را محاسبه نماید . در این حالت ، قاضی ممکن است که به درخواست زن و یا مرد ، پرونده میزان نفقه زن را با صدور قرار کارشناسی به کارشناس تعیین نفقه ارجاع دهد . در این حالت ، این کارشناس دادگاه است که باید میزان نفقه زن را محاسبه کرده و به قاضی اعلام کند . نحوه محاسبه میزان نفقه زن توسط کارشناس نفقه هم با توجه به سن زن ، میزان تحصیلات ، شغل و شأن خانوادگی او ، میزان نفقه این زن به لحاظ عرفی و مسائلی از این قبیل ، توسط کارشناس تعیین و حکم پردخت آن توسط دادگاه صادر می شود .

ترک انفاق لایحه الزام به تمکین زوجه این وکیل دادگستری می‌گوید: وظیفه نفقه دادن تنها میان برخی از خویشاوندان وجود دارد و نه همه آنها؛ قانون مدنی وظیفه پرداخت نفقه را میان «اقارب نسبی در خط عمودی» قرار داده است. یعنی اینکه، کسانی که به واسطه ازدواج با کسی فامیل می‌شوند، به هیچوجه حق گرفتن نفقه از او را ندارند (بجز حق نفقه زن از شوهر) و تنها میان کسانی که خویشاوندی نسبی دارند، وظیفه پرداخت نفقه وجود دارد. منظور از «خط عمودی» روابط شخص است با پدر و پدربزرگ و مادربزرگ و هر چه که بالاتر برود و همچنین روابط با پسر و فرزندان او و همین‌طور فرزندان آنها هرچقدر که پایین برود. این افراد با شخص، خویشاوندی در خط عمودی دارند، اما برادر و خواهر و فرزندان آنها در خط عمودی با انسان خویشاوندی ندارند پس تکلیفی به پرداخت نفقه به آنها نیست و آنها هم وظیفه‌ای در این خصوص ندارند. به عبارتی کسانی با هم در خط عمودی خویشاوندی دارند که از یکدیگر متولد شده باشند. جرم ترک انفاق این کارشناس حقوقی در ادامه به جرم ترک انفاق به عنوان ضمانت‌اجرای کیفری نفقه دادن اشاره می‌کند و می‌گوید: وقتی وظیفه‌ای برعهده کسی قرار می‌گیرد، باید راهی پیش‌بینی شود که در صورت تخلف از آن وظیفه، انجام آن بر فرد تحمیل شود. در مورد نفقه هم همین‌طور است. وقتی شوهری وظیفه دارد که نفقه همسر خود را بدهد یا مردی باید نفقه فرزند خود را بپردازد، باید راهی باشد که وی را به این کار اجبار کنیم، در غیر این صورت تعیین و تاکید بر این حقوق بی‌فایده خواهد بود. فغان‌نژاد توضیح می‌دهد: در قوانین ما، کسی که وظیفه نفقه دادن را ترک کند مرتکب جرم «ترک انفاق» شده و مجازات حبس در انتظار اوست. چنین شخصی مجرم بوده و بیش از شش ماه تا دو سال زندانی خواهد شد. اما شرایط تحقق این جرم چیست. ترک انفاق وی خاطرنشان می‌کند: مرد باید به همسر خود نفقه بپردازد و وضعیت مالی نامناسب، نمی‌تواند بهانه‌ای برای شانه خالی کردن از این وظیفه باشد. اما در جرم ترک انفاق برای اینکه شوهر به خاطر نفقه ندادن مجازات شود، باید با وجود استطاعت مالی و وضعیت اقتصادی مناسب، از انجام وظیفه خود خودداری کند. علاوه بر این در صورتی که شوهر ثابت کند که زن از وی تمکین نمی‌کرده است، نه‌تنها مجازاتی در انتظار او نخواهد بود، بلکه تکلیف پرداخت نفقه از گردن او ساقط می‌شود. البته این شوهر است که باید ثابت کند که زن وی تمکین نکرده است. فغان‌نژاد با اشاره به اینکه در مورد کسی که از پرداخت مخارج متعارف خویشان خود، امتناع می‌کند، جرم ترک انفاق تحقق پیدا می‌کند خاطرنشان می‌کند: برای تحقق این جرم، باید شرایطی که پیش از این به‌عنوان مقدمه‌های پدید آمدن این تکلیف نام بردیم به وجود آید؛ مثلا باید وضع مالی خوبی داشته باشد و خویشاوند دیگر از شرایط مالی مناسب برخوردار نبوده و نتواند با اشتغال به شغلی هزینه‌های زندگی خود را تامین کند. در صورت وجود این شرایط، کسی که از پرداخت نفقه اشخاص واجب‌النفقه خودداریی کند به حبس تعزیری درجه ۶۶ (حبس بیش از شش ماه تا دو سال) محکوم خواهد شد.

ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه پرداخت نفقه زوجه به اندازه ای از دید قانونگذار مهم است که عدم پرداخت نفقه به زن همراه با ضمانت اجرا است . به این معنا که اگر مرد به تکلیف خود در باب پرداخت نفقه عمل ننمود ، زن می تواند اقدام به مطالبه نفقه خود نموده و حتی تقاضای مجازات مرد را از دادگاه بنماید . بر همین اساس ، ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه به زن بر اساس قانون عبارت است از : ضمانت اجرای حقوقی عدم پرداخت نفقه ؛ ناظر بر مطالبه نفقه از سوی زن و ملزم شدن مرد به پرداخت مبلغ نفقه تعیین شده است . ضمانت اجرای کیفری عدم پرداخت نفقه ؛ ناظر بر شکایت کیفری بابت عدم پرداخت نفقه و مجازات نمودن مرد است . برای آشنایی بیشتر با ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه توسط مرد کلیک کنید .

نحوه مطالبه نفقه فرزند و ضمانت اجرای عدم پرداخت نحوه مطالبه نفقه فرزند بدین صورت است که اگر فرزند دختر کمتر از ۹ سال و پسر کمتر از ۱۵ سال باشد به استناد ماده ۶ قانون حمایت خانواده کسی که طفل را نگهداری می‌کند مثل مادر می‌تواند برای نفقه او علیه پدر یا جدپدری به دادگاه رجوع کند. از فاصله سنین مذکور تا ۱۸ سال تمام نیز در صورتی که حکم رشد از دادگاه گرفته شده باشد فرزند می‌تواند بر علیه پدر یا هر شخص دیگری که پرداخت نفقه برعهده اوست اقامه دعوی کند اما اگر حکم رشدِ فرزند از دادگاه نگرفته باشد نمی‌تواند به تنهایی و مستقیم در دادگاه مطالبه نفقه بکند. اگر پدر و مادر درخواست صدور حکم صلاق از دادگاه کنند بر طبق ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده، دادگاه مکلف است ضمن رای طلاق تکلیف حضانت و هزینه های حضانت که منظور نفقه فرزند مشترک است را تعیین تکلیف کند یا به صورت توافق زوجین بر سر نفقه، هزینه فرزند و یا در صورت اختلاف معمولا تا جلب نظر کارشناس نفقه فرزند مشخص می شود. ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه فرزند اگر طلاق توافقی باشد والدین در مورد تمامی موارد از جمله حضانت و مخارجِ فرزند یعنی همان نفقه توافق می‌کنند. اگر در زمان طلاق، توافقی صورت نگیرد یا والدین دچار اختلاف شوند، معمولا موضوع به کارشناس نفقه ارجاع داده می شود تا برای میزان آن تعیین تکلیف شود. در مورد احکامی که دادگاه در خصوص نفقه فرزند صادر می‌کند با تغییر اوضاع و احوال از جمله تغییرات اقتصادی، می‌توان از دادگاه تقاضای تعدیل حکم نفقه را خواست. به این معنا که دادگاه مجددا بررسی کند و به کارشناس مربوطه ارجاع دهد و در صورت تغییرات، اقدام به صدورحکم جدید کند. برای مثال دادگاه مبلغ ۲۰۰هزار تومان را در پنج سال پیش برای کودکی به عنوان نفقه‌ای که پدر اوپرداخت کند مقرر کرده است. مادر کودک می تواند به دلیل تورم و رسیدن کودک به سن تحصیل از دادگاه تقاضای تعدیل نفقه را کند. نپرداختن نفقه فرزند در صورت تمکن مالی جرم نیز محسوب می‌شود.

پست های مرتبط