دانستنیهای حقوق

Details

معامله به قصد فرار از دین عنوانی است که بسیار به گوشمان می خورد و بدان معناست که فردی به منظور نپرداختن دین خود، اموال و دارایی هایش را به دیگری منتقل نماید تا طلبکار نتواند در صورت عدم پرداخت، طلب خود را از محل اموال و دارایی های مدیون وصول نماید. گاهی معامله به قصد فرار از دین صوری است و گاهی نیز معامله به صورت واقعی صورت می پذیرد. اگر طرفین معامله واقعاً قصد انتقال را نداشته باشند و مبلغی تبادل نشود و هدف از انعقاد معامله صرفاً انتقال سند مالی باشد، معامله صوری خواهد بود مثل زمانی که پدری آپارتمانش را بدون آن که قصد واقعی انتقال داشته باشد، به فرزندش منتقل می نماید. اما زمانی که فرد واقعاً معامله را انجام می دهد تا وجه حاصل از آن را از دسترس طلبکاران خارج نموده و مثلاً به ارز و طلا تبدیل نماید یا به صورت وجه نقد در جایی نگهداری کند، معامله صوری نیست اما هدف از انعقاد آن فرار از دین می باشد. عبارت فرار از دین این مفهوم را می‌رساند که فردی برای فرار از بدهی خود با یک معامله صوری، اموال خود را به شخص دیگری مانند فرزند خود واگذار می‌کند. همانطور که در قانون مدنی آمده است، لازم نیست هدف از معامله در عقد قرارداد قید شود ولی اگر در معامله‌ای هدف و انگیزه و جهت معامله قید شد باید آن هدف قانونی باشد، واگرنه آن معامله باطل است. همچنین اگر در معامله‌ای مشخص شود که شخص با قصد فرار از دین و به طور صوری معامله را انجام داده، آن معامله باطل است. به عبارت دیگر، در معاملات صوری بین فروشنده و خریدار هیچ پولی رد و بدل نمی‌شود.

برای معامله به قصد فرار از دین چه شرایطی لازم است؟ چه معامله‌ای به قصد فرار از دین است؟ 1ـ وجود دین یا محکومیت مالی باید دین فرد به شخص ثالث ثابت شده و معلوم باشد. به همین دلیل انتقال مال به شخص دیگری فرار از دین محسوب می‌شود. فقط تعهدات مالی و دینی که موضوع آن احکام مالی و اسناد لازم الاجرا است مد نظر است. 2ـ انتقال مال توسط مدیون این جرم در صورتی تحقق پیدا می‌کند شخص به خاطر فرار از دین، مال خود را به دیگری انتقال دهد. این انتقال باید به صورت حقوقی مالی باشد. اگر شخص به هر دلیلی بدون مجوز قانونی باعث ضرر به بستانکار شود، یک بحث دیگری است. 3ـ لزوم آگاهی انتقال گیرنده از قصد بدهکار اگر شخص انتقال گیرنده به موضوع فرار از دین آگاه باشد، شریک جرم تلقی می‌شود. بنابراین طبق قانون عین مالی که در اختیار انتقال گیرنده قرار گرفته است یا قیمت و مثل آن از اموال انتقال گیرنده، بابت پرداخت دین گرفته خواهد شد. ولی اگر شخص انتقال گیرنده به این موضوع آگاه نباشد، هنوز در قانون جرمی برای آن در نظر گرفته نشده است. 4ـ معاملات باید جنبه مالی داشته باشد در مبحث فرار از دین ، منظور معاملاتی هستند که جنبه مالی دارند. تصرفات و معاملات غیر مالی حتی اگر به خاطر فرار از دین انجام گرفته باشند، در این مبحث قرار نمی‌گیرند. مثلا عقد نکاح جدای از تعهدات مالی، به خاطر جنبه‌های شخصی و اخلاقی یک عقد غیر مالی است. ولی در مورد مهریه، اگر از اندازه‌ای طبیعی و معقول بیشتر باشد، قرارداد غیر نافذ است. 5ـ تصرف باید موجب ورود ضرر به طلبکاران شود هر گاه در معاملعه‌ای بستانکار زیان ببیند و نتواند طلب خود را از شخص مدیون وصول کند؛ می‌تواند از دادگاه برای باطل شدن معامله شخص مدیون و شخص انتقال گیرنده درخواست کند. پس زمانی معامله‌ای به قصد فرار از دین محسوب می‌شود که اولا دارایی بدهکار کمتر شده باشد؛ ثانیا باعث فقیرتر شدن بدهکار شود. پس هر موقع شخص بدهکار بتواند از باقی داراییش طلب خود را پرداخت کند، آن معامله باطل نیست. 6ـ قصد فرار همانگونه که در مطالب بالا نیز گفته شد فقط زمانی معامله‌ای باطل است که ثابت شود به قصد فرار از دین بوده و بر اساس حیله و نیرنگ باشد. پس زمانی که شخص مدیون می‌تواند طلب طلبکار را پرداخت کند، طلبکار به هر معامله‌ای که شخص مدیون انجام می‌دهد، نمی‌تواند اعتراض کند. معمولا مدت فرار از دین به یک سال قبل برمی‌گردد. مثلا اگر شخصی در مدت کمتر از یک سال قبل از موعد بدهی‌هایش اموال خود را به صورت صوری واگذار کند، آن معامله باطل است.

معامله به قصد فرار از دین کیفری به موجب ماده 21 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی هرگاه شخص بدهکار مال خود را با هدف فرار از دین به دیگری منتقل کند به گونه ای که اموالی که از او باقی مانده برای پرداخت بدهی او کافی نباشد عمل او فرار از دین و جرم خواهد بود و مجازات آن حبس از 6 ماه تا دوسال و جزای نقدی درجه 6 یا جزای نقدی به میزان نصف بدهی یا هردو خواهد بود و اگر انتقال گیرنده نیز نسبت به این امر آگاه باشد شریک در جرم است و این مجازات برای او هم خواهد بود. اگر انتقال گیرنده مال را به دیگری منتقل کند یا مال تلف گردد مثل یا قیمت آن از اموال انتقال گیرنده به عنوان جریمه گرفته خواهد شد و بدهی نیز از آن محل پرداخت می گردد. راه های اثبات فرار از دین در معامله جهت اثبات فرار از دین شخص شاکی می بایست با استناد به دلایل و مدارکی مانند اسناد انتقال یا شهادت شهود و ... امور ذیل را اثبات نماید: 1- معامله واقع شده بین بدهکار و شخصی که مال به او منتقل شده است. 2- طلب حال و مسلم خود را که نسبت به آن رای محکومیت قطعی صادر شده باشد. 3- از بین رفتن نفعی که داشته است. مثل اینکه شاکی بیان نماید که بعد از سررسید بدهی و صدور حکم محکومیت قطعی متهم تنها دارایی خود را که امکان مطالبه طلب از آن وجود داشته را فروخته است.

برای آشنایی بیشتر همچنین یک نمونه دادخواست فرار از دین را نیز در اینجا آورده‌ایم: با سلام احتراماً به استحضار می رساند: اینجانب مبلغ ……. ریال را از مشتکی عنه بابت …….. طلبکار بودم که به موجب دادنامه شماره ……… صادره از شعبه …… دادگاه عمومی شهرستان ……….. ایشان محکوم به پرداخت مبلغ ذکر شده به بنده شده اند. در حال حاضر که رای به مرحله اجرا رسیده است، اطلاع یافتم که مشتکی عنه اموال خود را که شامل …… می شود را به قصد پرداخت نکردن بدهی خود به اشخاص دیگری انتقال داده اند و خود را بدون دارایی به دادگاه معرفی کرده اند. همچنین لازم به ذکر است که اموال مذکور در تاریخ ……… به نام ایشان بوده است که پس از اطلاع یافتن از اقدام قانونی اینجانب در مراجع قضایی سریعاً اموال را به افراد دیگر انتقال داده اند. لذا با توجه به ادله اینجانب که شامل: ۱- شهادت شهود ۲- دادنامه شماره ……….. شعبه ……… ۳- ………. می باشد و همچنین با استناد به ماده ۲۱ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب ۱۳۹۴، تعقیب و رسیدگی و مجازات متهم به دلیل انتقال مال به قصد فرار از دین را استدعا دارم.

امیدواریم این مطلب به اندازه کافی شما را در این زمینه راهنمایی کرده باشد. برای مشاوره بیشتر می‌توانید از مشاور حقوقی ما در این زمینه کمک بگیرید.

پست های مرتبط